We zijn in het getijdenpark in de Keilehaven, ook wel het Tidal Park genoemd. Op deze zonovergoten vrijdagochtend lopen er verschillende duo’s door het park gewapend met een telefoon en een kaart. De opdracht klinkt simpel: identificeer en registreer de flora en fauna in een app en geef de ontwikkeling aan op de kaart. In de praktijk zijn er echter vele soorten. Hoe langer je kijkt naar een stukje grond, hoe meer je ziet.
Wat is bioblitz?
Tijdens een bioblitz worden zoveel mogelijk soorten gezocht binnen een tijdspanne in een bepaald gebied. In Rotterdam wordt jaarlijks BioBlitz010 georganiseerd. Inwoners, experts en bezoekers proberen samen in 24 uur verspreid over Rotterdam zoveel mogelijk wilde planten- en diersoorten te vinden en te registreren. Het doel is om duizend verschillende soorten te tellen. Het initiatief vindt dit jaar voor de vierde keer plaats en komt vanuit Het Natuurhistorisch, Bureau Stadsnatuur, gemeente Rotterdam, Hoogheemschap van Schieland en Krimpenerwaard, Nationaal Park Rotterdam en Groen010. Delfshaven zoekt het uit! sloot deze dag, 22 mei 2026 (de internationale dag van de biodiversiteit), aan bij de telling in het Getijdenpark in M4H.
Als app voor dergelijke tellingen wordt ObsIdentify gebruikt, dat gekoppeld is aan waarneming.nl. Dit is een wereldwijd biodiversiteitsplatform voor burgerwetenschap en monitoring. Hun doel “het bevorderen van natuuronderzoek en natuurbehoud door het verzamelen, verbeteren en delen van biodiversiteitsgegevens via een gemeenschap van waarnemers en validators”.
Ah burgerwetenschap..!
Bioblitz heeft verrassende overeenkomsten met waar citizen science zijn oorsprong kent, namelijk met tellingen en het verzamelen van flora en fauna. Bijvoorbeeld een project van de Noorse bisschop Johan Ernst Gunnerus halverwege de 18e eeuw, die zijn netwerk inschakelde om monsters te verzamelen van planten, dieren en stenen. Of priester Frans Segers in Turnhout die zijn liefde voor de natuur deelde met anderen en enkele Turnhoutenaars begon aan te moedigen om vogels en andere dieren te spotten en nauwgezet te noteren, wat zo succesvol was dat het uitgroeide tot een vereniging en publicaties. Ook erg bekend is de Christmas Bird Count in Noord-Amerika die al sinds 1900 loopt.
De huidige wetenschap komt eigenlijk voort uit een traditie van amateurs, terug tot de tijd van de oude Grieken en Romeinen. Denk aan de ontdekkingen in de ruimte, ontwikkelingen van allerlei instrumenten en kennis over het menselijk lichaam. De moderne wetenschap in de 19e eeuw zorgde voor een professionalisering van het vakgebied; wetenschapper werd een beroep. Meer en meer werd de wetenschap iets waar de gewone burger niet bij hoorde. De laatste decennia zien we echter een ommekeer. Er zijn steeds meer manieren waarop we kunnen bijdragen aan wetenschap. De komst van de computer en het internet hebben hierin een belangrijke rol gehad. Kennisontwikkeling en kennisdeling worden langzaam democratischer. De relatie tussen wetenschap en de maatschappij is aan het veranderen, waar wij met het wijkonderzoekscollectief ook vaak het gesprek over voeren en met verschillende initiatieven een bijdrage aan willen leveren.
Even terug naar het park
Een paar jaar geleden nog industrieel gebied, maar in 2024 is het getransformeerd in een getijdenpark. Door een open connectie met de zee, waardoor eb en vloed het waterniveau twee keer per dag laten dalen en stijgen, is het een unieke plek voor biodiversiteit. Het is ontworpen door De Urbanisten. Zij zijn nog steeds erg betrokken bij het gebied. Ze houden actief bij hoe het zich ontwikkelt en leiden deze dag de bioblitz.
Dat het park niet meer hetzelfde is als toen het aangelegd werd, is een understatement. Er zijn destijds maar 12 soorten ingezaaid, waarvan nu nog vijf te zien zijn, de rest is letterlijk komen aanwaaien of aandrijven. Vorig jaar werden er 46 soorten planten en grassen geteld.
Ook bij eerdere tellingen werd er samen met bewoners en bezoekers geteld. De Urbanisten zien zo’n gezamenlijk observatiemoment als een goede manier om niet alleen de groei van de biodiversiteit in het park te volgen, maar ook een gedeelde liefde voor de plek te ontwikkelen. Daarbij helpt het als iemand de geschiedenis van het gebied kent én weet waar het naartoe moet ontwikkelen: naar een robuust en gezond ecosysteem. Zo ontstaat ook meer begrip voor de dingen die in de ontwikkeling daar naartoe nog lastig zijn. Zwerfafval is daar een voorbeeld van.
Zijn de 1000 soorten geteld?
In Rotterdam was het doel om op één dag duizend soorten te tellen. En dat is zeker gelukt. In totaal zijn er 1164 soorten gevonden, waarvan onder andere 494 soorten planten, 101 soorten vogels, 82 nachtvlinders en microvlinders en 79 soorten vliegen en muggen. 333 mensen hebben deze dag meegeteld. De uitkomsten van de telling zijn hier te vinden: https://waarneming.nl/bioblitz/23083/bioblitz-rotterdam-2026/
En in het Getijdenpark zelf?
Tijdens de bioblitz in het Getijdenpark werden er dit jaar maar liefst 106 soorten aangetroffen! En dat is bijzonder voor een gebied dat nog zo jong is. Het laat zien hoe snel het gebied onder invloed van eb en vloed zich ontwikkelt tot een ecologisch rijk landschap. Soorten als Jacobaea paludosa (Moeraskruiskruid), Angelica archangelica (Grote engelwortel) en Isatis tinctoria (Wede) wijzen op een duidelijke relatie met het ecosysteem van de grote rivieren. Salvia pratensis (Veldsalie), Knautia arvensis (Beemdkroon) en Anchusa officinalis (Gewone ossentong) passen bij droge, warme dijken en stedelijke ruigten. Het water was zeer troebel, dit maakte het voor de duikers lastig, zij troffen enkele invasieve soorten aan. De grote aanwezigheid van bestuivers en insecten laat zien dat zich in korte tijd een gevarieerd getijdenmilieu heeft ontwikkeld.
Leuk! Kan ik meedoen?
Gedurende het jaar zijn er verschillende tellingen in Rotterdam. Ook is al aangekondigd dat in 2027 de vijfde editie van BioBlitz010 plaats zal vinden. Houd hiervoor bijvoorbeeld De Urbanisten of Buro Walden in de gaten.
Want waar is het mooier om daaraan bij te dragen dan in Rotterdam; een stad van industrie op het eerste oog, maar van een rijk natuurleven voor hen die de tijd nemen om te kijken.
Bronnen:
Iedereen Wetenschapper (z.d.). Kleine geschiedenis van de burgerwetenschap. Geraadpleegd op 4 juni 2026, via https://www.iedereenwetenschapper.be/article/kleine-geschiedenis-van-de-burgerwetenschap
Gijsel, L., Huyse, T. & Van Hoyweghen, I. (2019). Citizen science: hoe burgers de wetenschap uitdagen. Pelckmans
Foto’s van De Urbanisten